Bảng màu phân: Màu phân nói gì về sức khỏe của bạn

Khi liếc nhìn vào bồn cầu, màu sắc là một trong những tín hiệu nhanh nhất mà cơ thể gửi đến bạn. Nâu là màu bình thường, và hầu hết các màu khác đến từ những điều đơn giản như bữa ăn hôm qua, một loại thực phẩm bổ sung hay một loại thuốc. Dù vậy, có vài màu đáng để nhìn lại lần nữa. Hãy dùng bảng màu phân này để hiểu vì sao phân có màu nâu, điều gì làm màu thay đổi, mỗi màu thường có ý nghĩa gì, và khi nào một màu là dấu hiệu cảnh báo chứ không chỉ là dư âm của bữa tối.

Vì sao phân bình thường có màu nâu

Gan tạo ra dịch mật để giúp tiêu hóa chất béo, và mật chảy vào ruột non sau mỗi bữa ăn. Khi mật đi qua đường ruột, vi khuẩn và enzyme phân giải nó thành các sắc tố, chủ yếu là một chất gọi là stercobilin, tạo nên màu nâu quen thuộc của phân.

Phân khỏe mạnh có màu từ nâu vàng nhạt đến nâu đậm, tùy chế độ ăn và tốc độ thức ăn đi qua ruột. Những thay đổi nhỏ trong sắc nâu từ ngày này sang ngày khác là bình thường. Vì màu nâu phụ thuộc vào việc mật được tạo ra, tiết ra và phân giải bình thường, màu nâu ổn định là một dấu hiệu cho thấy quá trình tạo, tiết và phân giải mật đang diễn ra bình thường.

Điều gì ảnh hưởng đến màu phân

Một số yếu tố thường ngày có thể khiến màu lệch khỏi sắc nâu:

• Thực phẩm và phẩm màu. Rau lá xanh, củ dền, việt quất, cam thảo đen và những thực phẩm có màu sặc sỡ hoặc phẩm màu nhân tạo có thể làm phân ngả xanh, đỏ hoặc rất sẫm.
• Viên sắt. Sắt thường làm phân sẫm màu, đôi khi gần như đen. Đây là tác dụng đã biết và vô hại, dù có thể trông giống xuất huyết thật.
• Thuốc. Một số thuốc, gồm một số thuốc kháng axit có chứa bismuth, có thể làm phân sẫm hơn, và sản phẩm chứa bismuth thậm chí có thể làm phân đen.
• Kháng sinh. Do làm thay đổi cân bằng vi khuẩn đường ruột vốn xử lý mật, kháng sinh đôi khi khiến phân xanh hơn bình thường.
• Thức ăn đi qua nhanh hơn. Khi phân đi qua ruột nhanh, như lúc bị tiêu chảy, mật có ít thời gian để được phân giải hết, nên phân có thể ra màu xanh hoặc vàng.

Một thay đổi màu trùng với một món ăn, thực phẩm bổ sung hay thuốc mới, và hết khi thứ đó đã đi qua hoặc khi bạn ngưng dùng, thường không có gì đáng lo. Phần lớn thay đổi do ăn uống sẽ hết sau một hai ngày.

Bảng màu phân: từng màu một

Xanh lá: thường vô hại

Phân xanh thường do rau lá xanh, phẩm màu xanh, kháng sinh, hoặc thức ăn đi qua ruột nhanh khiến mật chưa kịp phân giải hết. Nếu chỉ có vậy mà không kèm triệu chứng nào khác, phân xanh nhìn chung không có gì đáng lo và sẽ tự hết.

Vàng hoặc bóng mỡ: chú ý nếu lặp lại

Thỉnh thoảng đi phân vàng là chuyện thường gặp. Nhưng phân vàng trông bóng mỡ, đặc biệt hôi và khó xả trôi có thể có nghĩa là cơ thể đang hấp thu chất béo kém. Một lần đơn lẻ thường không đáng lo. Nếu phân vàng bóng mỡ cứ lặp lại, hãy nói với bác sĩ.

Đen hoặc như hắc ín: cần xem xét nghiêm túc

Phân đen, dính, như hắc ín có thể đến từ những nguồn vô hại như viên sắt hoặc thuốc chứa bismuth. Nhưng nó cũng có thể có nghĩa là xuất huyết ở phần trên của đường tiêu hóa, nơi máu sẫm lại khi đi xuống dưới. Nếu bạn không dùng sắt hay bismuth, hãy coi phân đen như hắc ín là tình trạng khẩn cấp.

Đỏ hoặc lẫn máu: hãy đi kiểm tra

Màu đỏ tươi có thể do củ dền hoặc phẩm màu đỏ và hết nhanh. Nó cũng có thể là máu từ phần dưới của ruột, trực tràng hoặc trĩ. Những vệt máu trên bề mặt phân hoặc máu trong nước bồn cầu đều đáng chú ý, và bác sĩ nên là người xác định nguyên nhân thay vì bạn tự đoán.

Bạc màu hoặc màu đất sét: không bình thường

Phân bạc màu, xám hoặc màu đất sét có thể có nghĩa là rất ít hoặc không có mật xuống ruột, điều có thể phản ánh vấn đề ở đường mật hoặc gan. Một lần đơn lẻ có thể xảy ra sau khi dùng một số loại thuốc, nhưng phân luôn bạc màu thì cần được kiểm tra.

Khi nào cần đi khám

Phần lớn thay đổi màu là vô hại và hết sau một hai ngày khi món ăn hay thực phẩm bổ sung gây ra chúng đã đi qua. Tuy vậy, một số màu là dấu hiệu cảnh báo cần được khám sớm:

• Phân đen như hắc ín, nhất là khi bạn không dùng sắt hay bismuth, hoặc phân đỏ tươi hay lẫn máu. Hãy liên hệ bác sĩ ngay, vì cả hai đều có thể là dấu hiệu xuất huyết đường tiêu hóa.
• Phân luôn bạc màu, xám hoặc màu đất sét, điều có thể phản ánh vấn đề ở đường mật hoặc gan.
• Phân vàng bóng mỡ cứ quay lại.

Bài viết này là thông tin chung, không phải lời khuyên y tế, vì vậy hãy để bác sĩ đánh giá mọi dấu hiệu cảnh báo trong hoàn cảnh cụ thể của bạn.

bellySignal giúp gì cho bạn

Màu sắc thì dễ nhận ra nhưng cũng dễ quên trước buổi khám tiếp theo, và rất khó nhớ màu tuần trước là do bữa ăn hay do điều gì khác. Với bellySignal, bạn có thể ghi loại phân Bristol (1 đến 7), màu phân và có máu hay chất nhầy không, cùng với màu nước tiểu để theo dõi uống nước (thang 1 đến 8), lượng nước uống, các món có thể gây khó chịu và ghi chú tự do.

Ghi màu phân bên cạnh các món ăn, thực phẩm bổ sung và thuốc bạn đã dùng giúp bạn dễ phân biệt hơn nhiều giữa màu do ăn uống và một dấu hiệu cảnh báo thật, và cho bác sĩ những chi tiết rõ ràng thay vì trí nhớ mơ hồ.

Nhật ký của bạn được lưu trên thiết bị và bạn có thể bắt đầu ghi mà không cần tài khoản. Bạn có thể tùy chọn đăng nhập, đồng bộ với các nền tảng sức khỏe và xuất dữ liệu. Một số chỉ số sức khỏe, gồm loại phân, triệu chứng và cân nặng nhập thủ công, cũng được gửi đến PostHog, dịch vụ được bật theo mặc định. Công tắc phân tích trong phần cài đặt chỉ điều khiển PostHog. Firebase Analytics nhận các sự kiện sử dụng không kèm những chỉ số sức khỏe đó và vẫn luôn hoạt động. Chính sách quyền riêng tư.